Oude roep in de 21e eeuw

Het blazen op de midwinterhoorn vindt plaats in de tijd van het jaar, waarin de dagen steeds korter worden en mensen in vroegere tijden bang waren dat het licht niet meer terug zou komen. Het is een oeroud gebruik om het licht terug te halen en boze geesten te verjagen.

Geschiedenis

Het gebruik zou afkomstig zijn van de Germaanse joelfeesten in lang vervlogen tijden, die plaatsvonden rond de midwinterzonnewende op 21 december. Rond die tijd zou op de voorloper van de midwinterhoorn – de ossenhoorn – geblazen worden om de god Odin of Wodan te helpen bij zijn jacht op de wolf Fenrir. Deze zou de zon verslinden waardoor het altijd donker zou blijven. Als Wodan er in slaagde de Fenrir te verjagen, zou het licht terug kunnen komen. “Joel’ is een woord dat terugkomt in alle Germaanse en Scandinavische landen en talen. Zoals in het Duits ‘gelb’, Noors en Deens ‘gul’, Nederlands “geel”. Maar ook in niet-Germaanse talen komt dit woord terug. In het Engels kennen we ‘yellow’ en niet te vergeten ‘Joel’.

Het ‘geel’ of ‘gel’ zou duiden op het weer langer gaan schijnen van de zon. Het ontstond door het geel opglinsteren van de zon in de witte sneeuw. De kerk gaf dit woord een eigen betekenis: “Het aankondigen van de geboorte van Christus.” Midwinterhoornblazen is dus een boodschap van “licht”.
Op oude tekeningen uit het jaar 850 en op schilderijen uit de late Middeleeuwen is het gebruik van hoorns ook te zien. Eerst gemaakt van de horens van dieren en later van hout en metaal. Sinds mensenheugenis zijn signalen en boodschappen doorgegeven op hoorns. De ossenhoorn en de midwinterhoorn werden vooral als communicatiemiddel gebruikt. Zo is in Drenthe de boerhoorn bekend. Hiermee werden boeren bijeengeroepen in geval van nood of als er hulp nodig was. De midwinterhoorn werd onder andere in de grensstreek gebruikt om smokkelaars te waarschuwen voor de politie.

Het instrument

Een midwinterhoorn wordt gemaakt van een berken-, elzen- of wilgenstam die al van nature een bepaalde kromming heeft. Na het schillen van de bast wordt de stam in twee delen gezaagd en over de gehele lengte uitgehold . Als mondstuk wordt een klein stukje speciaal gesneden vlierhout of een andere houtsoort gebruikt, waarvan de kern makkelijk verwijderd kan worden. Het mondstuk, de happe, wordt meestal schuin afgesneden, zodat er tegen de zijkant van de hoorn wordt geblazen. De gespeelde melodie is vaak simpel en afhankelijk van de vaardigheid van de blazer. De toonhoogte is afhankelijk van de gebruikte hoorn. De blazers spelen om beurten. Het is niet correct te blazen als een andere blazer speelt.

Auteur: Teersa van Wezel

Deel deze post op
468 ad

Stuur je reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>